ขณะไล่กดรีโมตเปิดข่าวภาคเที่ยงดูพร้อมๆ กับจัดการอาหารมื้อกลางวัน บางเวลาผมรู้สึกขำปนกระอักกระอ่วนใจ

          ไม่ใช่เพราะได้ยินหรือเห็นภาพข่าวที่ประเภทดูแล้วชวนให้กลืนข้าวไม่ลง แต่เท่าที่ผมสังเกตวิธีการให้เวลากับพื้นที่ข่าวต่างประเทศในช่วงข่าวแถวๆ นี้ นอกจากจะมีเวลาอย่างจำกัดจำเขี่ยพูดได้อย่างมากแค่เรื่องสองเรื่องแล้ว วิธีเลือกข่าวเอามาเล่าให้ผู้บริโภคเสพต่อนั้นส่วนใหญ่ก็มักจะเน้นข่าวต่างประเทศที่เป็นลักษณะข่าวสีสัน หรือข่าวขำๆ แปลกๆ กันเป็นหลัก ซึ่งก็นั่นแหละข่าวบางชิ้นฟังแล้วก็ขำดี ขำจนรู้สึกกระอักกระอ่วนใจปนสงสัยว่า...ท่าทางผู้ผลิตรายการเขาจะ ‘เดาทาง’ รสนิยมคนดูว่า คงชอบเรื่องทำนองนี้แหละจึงต้องพยายามตอบสนองรสนิยมกันไป

          ถ้าจะหาเหตุผลมาอธิบายว่า ทิศทางของการนำเสนอข่าวในโลกยุคใหม่มันก็ต้องเล่นกันแบบนี้ คือทำให้ข่าวเป็นเรื่องสนุก เป็นมหรสพชนิดหนึ่ง หรือเป็นสีสันความเคลื่อนไหวที่ใครๆ ก็เข้าถึงได้...มันคงมีส่วนถูกอยู่บ้าง

          แต่ถึงอย่างนั้นก็ตาม ผมเข้าใจว่าขนบของการเสนอข่าวประเภทนี้ไม่ได้เพิ่งเกิดเมื่อไม่กี่ปี แต่สามารถสืบย้อนหลังกลับไปได้เป็น 20-30 ปี ผมยังจำได้ถึงทุกวันนี้ว่าราวๆ 20 กว่าปีก่อนขณะที่อิรักกำลังลุยอิหร่าน...ขณะที่เลบานอนกำลังลุกเป็นไฟ ทีวีบ้านเรายังเสนอประเด็นข่าวต่างประเทศประเภท..รายงานข่าวผลการสำรวจวิจัยในต่างประเทศว่า...คนส่วนใหญ่ในโลกนี้นิยมใช้วิธีไหนในการใส่ม้วนกระดาษชำระในห้องน้ำ คือเอาด้านที่ถูกฉีกไว้ด้านหน้าหรือเอาด้านหลัง...ซึ่งดูๆ แล้วก็ขำดี ขำในแง่ที่ว่า...สงสัยโปรดิวเซอร์ข่าวเขาคงเดาว่าพวกเราชอบแบบนี้...อยากรู้เรื่องแบบนี้

          พูดอย่างยุติธรรมแล้ว วิธีคิดแบบนี้ก็คงไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในประเทศเรา แต่มันเป็นกันทั้งโลก โดยเฉพาะถ้ามองไปถึง ‘ต้นแบบ’ หรือหัวหอกของประเทศโลกเสรี ที่ดัดจริตสะดีดสะดิ้งกับประเด็นสิทธิเสรีภาพของสื่อมากๆ อย่างอังกฤษและอเมริกา

          มหาวิทยาลัยโซโนมา สเตท ของสหรัฐ ซึ่งทำโครงการวิจัยด้านสื่อสารมวลชน เกี่ยวกับบทบาทของสื่อมวลชนอิสระในประเทศประชาธิปไตย ในการต่อสู้กับการปิดกั้นข่าวสารรวมถึงการเซ็นเซอร์ตัวเอง ที่เรียกกันว่า Project Censored โดยมีนักวิชาการ นักหนังสือพิมพ์ บรรณารักษ์ และผู้บริโภคข่าวทั่วโลก ร่วมมือกับเหล่าอาจารย์ นักศึกษา อาสาสมัครในมหาวิทยาลัยโซโนมา สเตท ทำโครงการนี้ต่อเนื่องมาหลายปี

          ปีนี้ นอกจาก Project Censored จะทำหน้าที่จัดอันดับ ‘ข่าวใหญ่ที่ไม่เป็นข่าว’ ตามธรรมเนียมปฏิบัติทุกๆ ปีแล้ว ยังจัดอันดับ ‘ข่าวขยะ’ ที่ได้รับการนำเสนอตามสื่อกระแสหลักอย่างใหญ่โตเป็นเรื่องเป็นราว ทั้งที่เนื้อหาของข่าวนั้นเหลวไหลไม่เป็นประโยชน์ต่อสติปัญญาและอารมณ์ต่อมนุษย์แต่อย่างใด หนำซ้ำยังไปเบียดบังพื้นที่ข่าวอื่นๆ ให้หดหายตกหล่นไปดื้อๆ

          ในบรรดา 10 อันดับข่าวเหลวไหลไม่เป็นโล้เป็นพายแต่ได้รับความสนใจจากทั้งคนทำสื่อรวมถึงคนเสพสื่อในอังกฤษและอเมริกา ได้แก่

          หนึ่ง พฤติกรรมไร้สติของบริทนีย์ สเปียร์ส

          สอง แอนนา นิโคล สมิธ นางแบบเพลย์บอย มีลูกสาว ซึ่งเป็นประเด็นที่ผู้คนในสังคมบริโภคการนินทาสาระแนเป็นอาหารว่างสนใจก็คือ...ใครเป็นพ่อเด็ก

          สาม แบรด พิตต์ และแองเจลินา โจลี ลูกบุญธรรมและมีลูกกันเอง

          สี่ แพะคดีฆาตกรรมโจน เบเนต

          ห้า โอ. เจ. ซิมป์สัน กับหนังสือเล่มใหม่

          หก การโต้ฝีปากระหว่าง ซี โอดอนเนลล์ พิธีกรและนักแสดงตลก กับ โดนัลด์ ทรัมพ์

          เจ็ด มิสยูเอสเอ บ้าปาร์ตี้

          แปด พอล แม็คคาร์ทนีย์ หย่าร้าง

          เก้า นักบินอวกาศสหรัฐใส่ผ้าอ้อมขณะทำร้ายศัตรูหัวใจ

          สิบ มาดอนนารับลูกบุญธรรมคนใหม่

          สิ่งที่ควรทำความเข้าใจกันก่อนก็คือ การพูดถึงความเหลวไหลของข่าวขยะเหล่านี้ไม่ใช่แค่การโอ้อวดว่าใครโง่ใครฉลาดกว่ากัน และยิ่งไม่ใช่การข่มทับว่าใครมีรสนิยมในการเสพข่าวสูงส่งใครต่ำต้อย

          แต่ในขณะที่สายตาชาวอเมริกันโฟกัสไปที่ ‘เจ้าหญิงแห่งเพลงป็อป’ ผู้กำลังสติแตกขณะมีลูกอ่อน ข้อเท็จจริงในสังคมอเมริกันที่ไม่ค่อยมีใครอยากเอามาคิดเป็นจริงเป็นจังก็คือในเวลาเดียวกันนั้น ประเทศอเมริกามีคนจนคุณภาพชีวิตระดับต่ำทรามกว่า 16 ล้านคน 1 ใน 3 ของคนจนเหล่านั้นมีอายุต่ำกว่า 17 และ 2 ใน 3 เป็นผู้หญิงที่กำลังเลี้ยงลูกตามลำพัง ข้อเท็จจริงจากการสำมะโนประชากรนี้ชี้ให้เห็นว่า เจ้าหญิงแห่งเพลงป็อปมิใช่ผู้ที่โดดเดี่ยวโศกเศร้าเท่าที่คิด

          กับกรณีข่าวเหลวไหลประเด็นอื่นๆ ก็ไม่ต่างกัน เช่น ขณะที่สื่อให้ความสำคัญกับการตีฝีปากระหว่างมหาเศรษฐีโดนัลด์ ทรัมพ์ กับพิธีกรตลกปากร้าย ว่าใครเอาชื่อเสียงและความร่ำรวยทำประโยชน์ต่อชาวโลกมากกว่ากัน พื้นที่ข่าวนี้ก็ไปเบียดงานวิจัยของสถาบันโลกเพื่อการวิจัยและพัฒนาทางเศรษฐกิจของสหประชาชาติ ซึ่งระบุว่าสินทรัพย์กว่าครึ่งหนึ่งในโลกเป็นของประชากรที่ร่ำรวยจำนวน 2 เปอร์เซ็นต์เมื่อเทียบกับประชากรทั้งโลก ขณะที่ทรัพย์สินของประชากรจำนวนครึ่งหนึ่งในโลกมีมูลค่าเพียง 1 เปอร์เซ็นต์ของสินทรัพย์ทั้งหมดในโลก รายงานนี้ถือเป็นการวิจัยความมั่งคั่งส่วนบุคคลของประชากรโลกที่ครอบคลุมที่สุดเท่าที่เคยทำกันมา หรือขณะที่สังคมอเมริกันกำลังสนใจว่าใครเป็นแพะ ใครเป็นฆาตกรลอยนวล ทหารสัญชาติเดียวกับพวกเขาก็คงปืนไล่ยิงคนที่อิรักเป็นศพไปนับสิบๆ โดยที่โลกไม่ทันสังเกต..เหล่านี้เป็นต้น

          ทั้งหมดนี้ชี้ให้เห็นว่า ความเป็น ‘มืออาชีพ’ ในการผลิตข่าวสารสร้างตัวละครเพื่อสนองตอบอุปทานรสนิยม และกำลังซื้อของผู้บริโภค...อาจเป็นเหตุผลที่ฟังดูสอดคล้องกับโลกในความเป็นจริงดีทีเดียว...เพราะมันเป็นโลกแห่งความเป็นจริงที่กำลังเดินไปสู่ความฉิบหาย เป็นโลกที่ไม่มีใครต้องการใส่ใจใครอย่างจริงจัง.